Historia -
Osobny artykuł: Historia Grecji.
Starożytność
Dwa czynniki geograficzne wywarły silny wpływ na rozwój starożytnej cywilizacji greckiej: góry i morze. Z jednej strony, granice naturalne podzieliły kraj na setki niezależnych państw-miast mających własne formy rządu. Z drugiej, sąsiedztwo morza sprawiło, że Hellenowie byli wspaniałymi podróżnikami i kupcami, dzięki czemu mogli wymieniać towary i idee z innymi ludami świata śródziemnomorskiego. Bliski Wschód i Egipt wywarły wpływ na powstanie wczesnych mitów greckich, które znalazły wyraz najpierw w poezji epickiej, a później w dramacie i wszystkich rodzajach sztuk plastycznych. Ziemia grecka obfitowała też w marmur i glinę, z których wznoszono świątynie oraz wykonywano rzeźby i ceramikę, stanowiące główne źródło naszych wyobrażeń na temat antycznej kultury tego kraju.
Greckie wybrzeża Morza Egejskiego widziały wykształcenie się pierwszych zaawansowanych europejskich cywilizacji – minojskiej oraz mykeńskiej. Wkrótce na Peloponezie i w dzisiejszej Grecji Środkowej, a także na wyspach Morza Jońskiego i Egejskiego wyrosło wiele państw-miast (polis), każde mające własny rząd i prawa. Miasta jednoczyły się z dwoma najważniejszymi – Atenami i Spartą, aby odepchnąć wówczas najpotężniejszego wroga – Persów. Gdy odepchnięto wroga, pojawiły się pierwsze konflikty między polis, zakończone wojną peloponeską. W przeciągu jednego stulecia Grecy zostali zjednoczeni pod berłem Filipa II. Miał on jednak wielu wrogów i został zamordowany. Po jego śmierci władzę nad Grekami przejął jego syn Aleksander. Aleksander zwyciężył Persów ponownie, jednocząc Grecję z Bliskim Wschodem. Po śmierci przywódcy hellenistyczne imperium rozpadło się.
W 146 r. p.n.e. Półwysep Bałkański i wyspy greckie zostały zajęte przez Rzymian. Nie przerwało to rozwoju greckiej kultury, chociaż na długo przerwało polityczną niezależność regionu. Grecja stała się rzymską prowincją, a jej kultura stopniowo zaczęła wpływać na kulturę rzymską. Następnie od 395 jako część cesarstwa wschodniorzymskiego weszła w skład cesarstwa bizantyjskiego.
Średniowiecze
-
W średniowieczu, w granicach Cesarstwa Bizantyjskiego, w państwie tym, będącym spadkobiercą cesarstwa rzymskiego, dominował język (od VIII w urzędowy) i kultura grecka. Ostatni cesarz – Konstantyn XI Dragazes – zginął 29 maja 1453 podczas obrony Konstantynopola.
Historia nowożytna
25 marca 1821: abp Germanos z Patras błogosławi grecką flagę w Aja Lavra. mal. Theodoros Vryzakis, 1865
17 marca 1821 wybuchło gwałtowne powstanie antytureckie, najpierw w okręgu Mani, na półwyspie Peloponez. 25 marca 1821, arcybiskup Patras – Germanos, wezwał wszystkich Greków do walki o wyzwolenie narodowe. Stąd 25 marca jest obecnie świętem narodowym, jednym z dwóch oficjalnych (drugie to dzień "Nie!" – 28 października, rocznica odrzucenia ultimatum Mussoliniego). Powstanie to, po krwawych ofiarach, następnie po uzyskaniu pomocy Anglii, Francji i Rosji, w 1830 r. doprowadziło do odzyskania niepodległości przez niewielką część Grecji.
Znacznie później, w wyniku wojny z imperium osmańskim w roku 1897 oraz wojen bałkańskich, przyłączone zostały Kreta, Epir, oraz Macedonia z Salonikami. W czasie I wojny światowej Grecja długo była neutralna, dopiero 27 czerwca 1917 roku przeszła na stronę państw ententy, choć król Konstantyn I Glücksburg przejawiał silne tendencje proniemieckie, za co został zdetronizowany. Przegrana państw centralnych, w tym imperium osmańskiego oraz pogromy i ludobójstwo ludności prawosławnej w Turcji, otworzyły przed rządem w Atenach szansę realizacji haseł Wielkiej Idei, czyli zjednoczenia Greków w ramach jednego państwa, nawiązującego do tradycji monarchii bizantyńskiej i ze stolicą w Konstantynopolu. Pod wpływem tej idei rządy Grecji podjęły kolejne decyzje o zajęciu rejonu dawnej Jonii, a następnie także o kontynuacji grecko-tureckiej wojny. Z upoważnienia państw Ententy, wojska greckie zajęły wtedy okręg Smyrny, o którego przyszłości zdecydować miało referendum. Turcja nie uznała zmiany granic, kontynuując starcia. Grecy zdecydowali wtedy o ofensywie w głąb Anatolii, zakończonej klęską i kolejnymi, licznymi pogromami ludności prawosławnej w Azji Mniejszej. Zawarty w 1923 r. w Lozannie traktat pokojowy zatwierdzał wymianę ludności między Grecją a Turcją wg kryterium wyznawanej religii[1]. W 1924 r. proklamowano republikę, a w 1935 r. przywrócono monarchię. W obydwu wojnach światowych Grecy walczyli po stronie aliantów.
Okres powojenny
W 1947 roku w wyniku plebiscytu wprowadzono monarchię konstytucyjną. W 1967 r. władzę przejęła junta czarnych pułkowników. W roku 1974 junta została obalona i nastały rządy demokratyczne.
Grecja od 1952 r. należy do NATO, a od 1981 roku jest w EWG.
Obecna sytuacja polityczna W Grecji 4 października 2009 odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne.
Wygrali je socjaliści z PASOK, zdobywając 160 miejsc w 300-osobowym parlamencie. Rządząca od 2004 konserwatywna Nowej Demokracji, na skutek swojej największej porażki w historii (91 zdobytych mandatów), znalazła się w opozycji.
Gospodarka -
W latach 1981-1990 nastąpiły w Grecji znaczne przeobrażenia gospodarcze i rozpoczął się szybki rozwój ekonomiczny. W miejsce rolno-surowcowej uformowała się gospodarka o większym udziale usług (głównie transport, obsługa turystów, handel, finanse). Większą rolę odegrało tu członkostwo (od 1981) i pomoc Wspólnoty Europejskiej. W latach od 1985 do 1991 Grecja otrzymała 2,5 mld dolarów amerykańskich w ramach tzw. planu integracyjnego, średni roczny przyrost produktu krajowego brutto wynosił w latach 1987-1990 1,6%, usługi wytwarzają 57% produktu krajowego brutto, przemysł – 18%, rolnictwo – 14% (1990). Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca w 2007 roku wyniósł $27 360, czyli ok. 93% średniej unijnej.
Ludność Grecy stanowią 98% mieszkańców, zamieszkałych tu na stałe. Pozostałe narodowości to Macedończycy, Turcy, Albańczycy i Bułgarzy. Gęstość zaludnienia to 79 osób/km². W/g danych meldunkowych, w miastach mieszka 63% ludności. Jednak w Grecji niema obowiązku zmiany meldunku przez obywatela, w wypadku zmiany miejsca zamieszkania. Toteż w gminach zameldowania znacznej części mieszkańców Grecji, tylko przechowywane są dane osób, w rzeczywistości tam już niezamieszkałych. Większe zespoły miejskie składają się ze spójnych urbanistycznie, lecz administracyjnie odrębnych jednostek, gmin miejskich, prawnie określanych także jako "miasto". Oto największe z nich:
| Lp | Miasto | Liczba Ludności, jeśli nie zaznaczono inaczej, dotyczy tylko centralnej gminy danego zespołu miejskiego. |
| 1. | Ateny | 745 514 (mieszkańcy aglomeracji 4,017 mln.) [2]). |
| 2. | Saloniki | 363 987 (mieszkańcy aglomeracji 1,084 mln.) [3]) |
| 3. | Pireus | 175 697 (miasto wpisuje się w jednolity zespół urbanistyczny Wielkich Aten) |
| 4. | Patras | 171 616 |
| 5. | Heraklion | 137 711 |
W rzeczywistości liczby te należy powiekszyć, jeszcze o około milion niezameldowanych w Grecji imigrantów. W/g danych służby statystycznej Eurostat, w 2008 roku Grecję zamieszkiwało (legalnie) około 906 tysięcy cudzoziemców, do których należeli w większej części Albańczycy, stanowiący 63,7% ogółu legalnie przebywających w Grecji cudzoziemców. Liczba nielegalnych imigrantów prawdopodobnie znacznie przewyższa liczbę legalnych i jest to głównie ludność pochodzenia azjatyckiego.
Religia
-
Większa część stałych mieszkańców Grecji jest wyznawcami prawosławnego Autokefalicznego Kościoła Greckiego, na którego czele stoi metropolita Aten i całej Hellady (obecnie arcybiskup Hieronim). Kościół podzielony jest administracyjnie na 81 diecezji, w których znajduje się 9000 kościołów i 300 monasterów (nie licząc Świętej Góry Athos).
Dane z 2005:
- prawosławie: 87,1%,
- ateizm: ok. 9%
- islam: 1,5%,
- katolicyzm: 0,61%,
- protestantyzm: 0,54%,
- Świadkowie Jehowy: 0,43%,
- judaizm: 0,05%.
- podczas, gdy wśród imigrantów, dominującą religią jest islam.
Przypisy - ↑ Dzieje Świata, LSW, 1990, str. 316
- ↑ dane w/g spisu powszechnego, 2008 r.
- ↑ dane ze źródeł regionalnych, maj 2009 [1]
Zobacz też Linki zewnętrzne Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Grecja | Państwa Europy | | | |  | | Państwo nieuznawane
na arenie międzynarodowej | | | | Terytoria zależne | | | | Państwo sui generis/terytorium sporne | | | - ↑ Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo
- ↑ Republika Kosowa jednostronnie ogłosiła niepodległość, która jest uznawana przez 63 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 Unii Europejskiej i 24 z 28 NATO, w tym Polskę. Obecnie działa tam administracja Organizacji Narodów Zjednoczonych - UNMIK, administracja Republiki Kosowa, oraz specjalna misja Unii Europejskiej - EULEX
| |
